Polecane

Deregulacja zawodów ciąg dalszy.

 więcej 

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Etiam pharetra, tellus sit amet congue vulputate, nisi erat iaculis nibh, vitae feugiat sapien ante eget 

Rozwód Kościelny

W Katolicyzmie rozwód, tzn. rozwiązanie związku małżeńskiego jest możliwy tylko w jednej sytuacji. Kościól zakłada, że związek małżeński ma być trwały i nierozerwalny, tak więc żeby doszło do rozwiązania małżeństwa należy raczej stwierdzić jego nieważność, powoduje to takie skutki, jak gdyby nie doszło do zawarcia małżeństwa.

Należy już na początku zaznaczyć, że rozwód cywilny nie jest równy rozwiązaniu małżeństwa kościelnego – jak i odwrotnie, rozwiązanie małżeństwa kościelnego nie powoduje rozwodu na gruncie prawa cywilnego.

Tylko władza kościelna może decydować o dalszych losach kościelnego małżeństwa. Może zdarzyć się sytuacja, że na gruncie prawa cywilnego doszło do rozwodu i do zawarcia nowego małżeństwa, w momencie gdy w świetle prawa kanonicznego wciąż ważne jest pierwsze małżeństwo.
W prawie kanonicznym nie istnieje określenie „rozwód”. Forma „rozwód kościelny” jest błędna, poprawnie powinno się stosować określenie „stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego”.

Procedura rozwodu kościelnego
Rozwód kościelny posiada pewną procedurę, której należy przestrzegać, jak wszystko związane z prawem. Podstawową zasadą jest, że nieważność małżeństwa stwierdza Sąd Biskupi. To właśnie do odpowiedniego Sądu Biskupiego (to, który Sąd jest właściwy określa się na podstawie miejsca zawarcia małżeństwa – należy sprawdzić w Internecie jaki Sąd przypisany do diecezji w której zawarliśmy małżeństwo) kierujemy tzw. skargę powodową o nieważność małżeństwa. Jest to odpowiednik pozwu z prawa cywilnego.

Zaczynamy od rozwinięcia w którym dokładnie opisujemy przebieg małżeństwa, np. piszemy gdzie małżeństwo zostało zawarte, które z małżonków pierwsze odeszło, jakie mogą być powody unieważnienia, jakie były stosunki przedmałżeńskie przyszłych małżonków itp. Wskazujemy dowody i powołujemy świadków – najlepiej, aby było ich kilku.

Po złożeniu skargi Sąd musi ją rozpatrzeć. Na początku musi określić tytuł, z jakiego będzie toczyło się postępowanie. Na tym etapie może zostać wysłuchana druga strona, natomiast Sąd określi tzw. „formułę wątpliwości”. Następnie zaczyna się postępowanie dowodowe, w czasie którego biegli określają czy faktycznie istnieje dany problem.

Po postępowaniu dowodowym rozpoczyna się tzw. etap publikacji akt, gdzie strony mogą zapoznać się z aktami sprawy (na żadnym innym etapie nie jest to możliwe!). Ma tutaj miejsce tzw. głos obrończy za nieważnością małżeństwa, Obrońca Węzła Małżeńskiego, który ma przedstawić argumenty przeciw stwierdzeniu nieważności. Na końcu Sąd wydaje wyrok I instancji.

W prawie kościelnym istnieje zasada dwóch zgodnych wyroków, aby strony mogły w przyszłości zawrzeć nowe małżeństwo. Wyrok I instancji musi znaleźć potwierdzenie w jeszcze jednym wyroku albo odpowiednim dekrecie zatwierdzającym go.


Warto skorzystać z pomocy adwokatów kościelnych, są to dość kosztowne usługi, jednak w przypadku rozwodu Kościelnego należy wziąć pod uwagę fakt, że trudno jest uzyskać wyrok dla nas korzystny.

Przesłanki stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego

 

Impotencja i bezpłodność – kan. 1084 w zw. z kan. 1098 (podane numery artykułów dotyczą Kodeksu Prawa Kanonicznego)
Impotencja powoduje nieważność małżeństwa „z samej jego natury” – pamiętajmy, że w świetle prawa kościelnego natura małżeństwa zasadza się właśnie między innymi na skonsumowaniu go – wszak celem małżeństwa jest zawarcie rodziny i spłodzenie potomków.

Bezpłodność jest regulowana nieco inaczej. Sama w sobie nie stanowi przeszkody do zawarcia małżeństwa ani nie stanowi podstawy do stwierdzenia jego nieważności. Należy jednak czytać ten artykuł w związku z kan. 1098, czyli jeśli małżonek przed zawarciem małżeństwa wiedział o tym, że jest bezpłodny i nie poinformował o danym fakcie współmałżonka, wtedy zawarł małżeństwo, które jest nieważne.

Wiek – kan. 1083
Ograniczeniem wiekowym jest 16 lat dla mężczyzny i 14 lat dla kobiety. Pamiętajmy jednak, że małżeństwo zawarte pomiędzy tak młodymi małżonkami nigdy nie będzie ważne w świetle prawa cywilnego (tam mamy do czynienia z barierą wieku 18 lat, przy czym jest możliwy wyjątek, stwierdzony przez sąd, dla 16 letniej kobiety). Konferencja Episkopatu może ustalić wyższy wiek dla zawarcia małżeństwa.

Istnienie wcześniejszego małżeństwa – kan. 1085
Jeśli wcześniej zostało zawarte małżeństwo, nie można w świetle prawa kościelnego zawrzeć nowego małżeństwa, zanim stare małżeństwo nie zostanie rozwiązane lub uznane za nieważne przez Sąd Biskupi. Czyli nawet jeśli istnieją ewidentne przesłanki stwierdzenia nieważności pierwszego małżeństwa (np. współmałżonek był impotentem) albo przesłanki rozwiązania go (nie doszło do skonsumowania małżeństwa) i tak należy rozwiązać przed Sądem Biskupim dawne małżeństwo z dopełnieniem wszystkich procedur.

Małżeństwo pomiędzy ochrzczonym a nie ochrzczonym – kan. 1086 w zw. z kan. 1125 i 1126
Podstawową zasadą jest zakaz małżeństwa pomiędzy członkiem Kościoła Katolickiego a osobą spoza Kościoła. W tym wypadku o przynależności do Kościoła stanowi chrzest i brak dokumentów stwierdzających odstąpienie od wiary. Oczywiście istnieje możliwość zawarcia małżeństwa pomiędzy ochrzczonym a nie ochrzczonym, jednak jest do tego potrzebna zgoda ordynariusza.

 

Pokrewieństwo – kan. 1091
Zakazane są wszelkie małżeństwa w linii prostej (np. syn – matka, wnuk – babcia). Prawo kościelne znacznie ostrzej traktuje małżeństwa między krewnymi w linii bocznej niż prawo cywilne – wg. prawa polskiego zakazane jest tylko małżeństwo między rodzeństwem, zaś według prawa kościelnego zakazane są wszelkie małżeństwa między krewnymi w linii bocznej aż do 4 stopnia pokrewieństwa (czyli np. małżeństwo kuzyna i kuzynki będzie dopuszczalne przez prawo świeckie, natomiast prawo kościelne zabrania tego). Tak samo zakazane jest małżeństwo między powinowatymi w linii prostej (czyli np. mąż, po śmierci żony, nie będzie mógł się pobrać z jej matką). Również zakazane jest małżeństwo pomiędzy osobami związanymi węzłem adopcji aż do drugiego stopnia w linii bocznej (czyli zakazane będzie zarówno małżeństwo z przybraną córką jak i z jej siostrą).

Spowodowanie śmierci w celu zwolnienia z obowiązku małżeńskiego – kan. 1090
Jak wiemy, jedynym prawdziwie skutecznym końcem małżeństwa kościelnego jest śmierć współmałżonka. Jeśli jednak w celu zawarcia nowego małżeństwa jakaś osoba zabije swojego współmałżonka lub współmałżonka osoby którą chce poślubić, wtedy kolejne małżeństwo będzie nieważne. Nie chodzi tutaj tylko o bezpośrednie spowodowanie śmierci – może to być wina także moralna (np. podżeganie, pomocnictwo etc.).

Święcenia kapłańskie bądź śluby czystości w instytucie zakonnym - kan. 1087 i 1088

Porwanie – kan. 1089
Nieważne jest małżeństwo gdy mężczyzna uprowadził kobietę i zmusił ją do zawarcia owego małżeństwa, chyba, że po uwolnieniu kobieta sama wyraziła taką wolę.

 


Inne istotne przesłanki nieważności małżeństwa

Powody natury psychicznej – kan. 1095
Można wyróżnić tutaj 3 podstawowe przesłanki, które wykluczają możliwość skutecznego zawarcia małżeństwa:

  • niepełnosprawność umysłowa – tzw. „pozbawienie wystarczającego używania rozumu” – czyli de facto, jeżeli niepełnosprawność umysłowa danej osoby jest tak duża, że uniemożliwia ona racjonalne podejmowanie decyzji,
  • przyczyny natury psychicznej, które uniemożliwiają podjęcie istotnych obowiązków małżeńskich.
  • zaburzenia psychiczne w postrzeganiu praw i obowiązków małżeńskich – czyli sytuacja w której dana osoba, przez wzgląd właśnie na zaburzenia psychiczne, nie jest w stanie prawidłowo rozpoznać swoich obowiązków małżeńskich,

Błąd co do osoby i co do przymiotu osoby która ma zostać małżonkiem – kan. 1097


Nieświadomość konieczności współżycia małżeńskiego – kan. 1096
W wypadku nieletnich istnieje konieczność uświadomienia im, że małżeństwo wiąże się z koniecznością współżycia seksualnego nakierowanego na posiadanie potomstwa. Brak takiej świadomości może skutkować nieważnością małżeństwa.

Podstęp – kan. 1098
Chodzi tu o sytuację, kiedy dana osoba specjalnie wprowadziła drugą w błąd, zatajając czy ukrywając jakąś swoją cechę niezbędną dla istnienia węzła małżeńskiego albo wbrew rzeczywistości przypisując ją sobie.

Zawarcie małżeństwa pod warunkiem dotyczącym przyszłości – kan. 1102

Błąd co do sakramentu – kan. 1099

Rozwiązanie węzła małżeńskiego
Mimo podstawowej zasady dotyczącej nierozerwalności małżeństwa, istnieje jednak od niej wyjątek. Ma on miejsce (kan. 1142) gdy małżeństwo nie zostanie „dopełnione”. Oznacza to, że tzw. rozwód w najczystszej jego postaci jest dopuszczalny, jeśli nie doszło do współżycia seksualnego między małżonkami.